Αφιέρωμα στον Ανδρέα Εμπειρίκο

Στο πλαίσιο του ετήσιου αφιερώματος «Έλληνες Δημιουργοί εμπνευσμένοι από την Οκτωβριανή Επανάσταση», η NEW STAR και οι Εκδόσεις Άγρα, διοργανώνουν τρεις εκδηλώσεις και μια έκθεση φωτογραφίας αφιερωμένες στη ζωή και το έργο του σπουδαίου ποιητή, πεζογράφου, ψυχαναλυτή και φωτογράφου, Ανδρέα Εμπειρίκου. Η πρώτη εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί Παρασκευή 24 Μαρτίου 2017 στις 19.00 στο ΑΛΚΥΟΝΙΣ new star art cinema.

ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ ΕΚΘΕΣΗ ΑΦΙΣΑ 1.jpgΣτη διάρκεια της εκδήλωσης θα ακουστούν ηχητικά αποσπάσματα με τη φωνή του ποιητή, ενώ θα αναγνωστούν ποιήματά του από το γιο του Λεωνίδα Α. Εμπειρίκο, ιστορικό και διαχειριστή του αρχείου του. Αποσπάσματα από τα ρωσικά θα διαβάσει η ελληνίστρια και μεταφράστρια του έργου του Λένα Σαρτόρι, δίνοντας μια άλλη διάσταση στο έργο του Εμπειρίκου.

Για την ενασχόλησή του με τη φωτογραφία και τη διαδικασία ανάδειξης του ανέκδοτου υλικού του Α. Εμπειρίκου, θα μιλήσει ο εκδότης Σταύρος Πετσόπουλος, (εκδόσεις Άγρα), ο οποίος έχει ασχοληθεί συστηματικά με το έργο του Εμπειρίκου και έχει συμβάλει καταλυτικά στην ανάδειξή του, θα μας εισάγει στον κόσμο του ποιητή, που 42 χρόνια μετά τον θάνατό του, δεν παύει να ανταμείβει τους θαυμαστές του έργου του. Στη σχέση του με τη Ρωσία (ιδιαίτερα την Κριμαία) και τα ταξίδια του στην πατρίδα της Οκτωβριανής Επανάστασης, την «ποιητική των βιωμάτων» όπως την ονομάζει, θα μας εισάγει ο Νίκος Σιγάλας, ιστορικός και συγγραφέας του βιβλίου «Ο Ανδρέας Εμπειρίκος και η ιστορία του ελληνικού υπερρεαλισμού».

Παράλληλα, θα προβληθεί φωτογραφικό υλικό με επεξηγηματικά σχόλια του Λεωνίδα Α. Εμπειρίκου, από αυτό το «τρυφερά πολιτικό» ταξίδι του Εμπειρίκου στη Ρωσία, όπως αποτυπώθηκαν στο ημερολόγιο με φωτογραφίες «Ταξίδι στη Ρωσσία», που εκδόθηκε στα πλαίσια των εορτασμών για την επέτειο των 100 χρόνων από τη γέννηση του Ανδρέα Εμπειρίκου.

 

 Ανδρέας Εμπειρίκος – Βιογραφία
Ο ΑΝΔΡΕΑΣ ΕΜΠΕΙΡΙΚΟΣ (1901 – 1975) ήταν ποιητής, πεζογράφος, φωτογράφος και ψυχαναλυτής. Γεννημένος στη Μπραΐλα της Ρουμανίας, εγκαταστάθηκε στην Ελλάδα το 1902 και αργότερα παρακολούθησε μαθήματα φιλοσοφίας και αγγλικής φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο King’s College του Λονδίνου. Την περίοδο 1926-1931 έζησε στο Παρίσι, όπου συνδέθηκε με τον κύκλο των υπερρεαλιστών και ασχολήθηκε ενεργά με την ψυχανάλυση. Συγχρόνως, γοητεύεται και από προσωπικότητες όπως οι Μαρξ και Ένγκελς, ο Πλεχάνωφ και ο Κάουτσκυ, ο Φρόιντ. Το 1931 εγκαταστάθηκε οριστικά στην Ελλάδα.
Ως λογοτέχνης ανήκει στη Γενιά του ’30 και αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του ελληνικού υπερρεαλισμού. Ο Εμπειρίκος υπήρξε εισηγητής του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα, ασκώντας και την ψυχαναλυτική πρακτική κατά την περίοδο 1935-1951. Το 1935 δίδει στην Αθήνα την περίφημη διάλεξη «Περί σουρρεαλισμού» και εκδίδει την «Υψικάμινο», το κατεξοχήν υπερρεαλιστικό κείμενο.
Kατέχει περίοπτη θέση στον ελληνικό λογοτεχνικό κανόνα, παρά τη δυσπιστία με την οποία αντιμετωπίστηκε αρχικά το έργο του. Ανάμεσα στα πεζά έργα του διακρίνεται το τολμηρό ερωτογράφημα «Ο Μέγας Ανατολικός», που προκάλεσε αντιδράσεις για την ελευθεροστομία και το ερωτικό περιεχόμενό του. Το 2001 κηρύχτηκε Έτος Εμπειρίκου με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννηση του ποιητή και οργανώθηκαν πολλές τιμητικές εκδηλώσεις (συνέδρια, εκδόσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό, αφιερώματα εφημερίδων και περιοδικών κ.λπ.)
Σημαντικό τμήμα του έργου του εκδόθηκε μετά τον θάνατό του. Από τις Εκδόσεις Άγρα κυκλοφορεί σχεδόν το σύνολο του έργου του Ανδρέα Εμπειρίκου, με επιμελητή τον Γιώργη Γιατρομανωλάκη.
Αναλυτικά:
1921-25 Εργάζεται στην οικογενειακή ναυτιλιακή εταιρία Byron Steamship Co Ltd του Λονδίνου όπου και σπουδάζει φιλοσοφία και φιλολογία.
1926-31 Ύστερα από διάσταση με τον πατέρα του πηγαίνει στο Παρίσι. Εκεί αποφασίζει να ασχοληθεί με την ψυχανάλυση. Κοντά στον Renι Laforgue, ιδρυτικό μέλος και πρώτο πρόεδρο της Ψυχαναλυτικής Εταιρίας Παρισίων, θα κάνει προσωπική και διδακτική ανάλυση. Γύρω στο 1929 γνωρίζει τον κύκλο των υπερρεαλιστών και μυείται στην τεχνική της αυτόματης γραφής τους.
1935 Δίνει διάλεξη «Περί σουρρεαλισμού» στην Λέσχη Καλλιτεχνών (Μάρτιος). Τυπώνεται η Υψικάμινος στις εκδόσεις «Κασταλία» σε 200 αριθμημένα αντίτυπα. Γνωριμία με τον Οδυσσέα Ελύτη, μαζί επισκέπτονται το σπίτι του ζωγράφου Θεόφιλου στην Μυτιλήνη. Αρχίζει να ασκεί ως επάγγελμα την ψυχανάλυση.
1944 Ο ζωγράφος και ποιητής Νίκος Εγγονό-πουλος κρύβεται στο σπίτι του. Τελειώνει την ιστορία Αργώ ή Πλους αεροστάτου. (31 Δεκεμβρίου).
1945 Αρχίζει να γράφει το μυθιστόρημα O Μέγας Ανατολικός. Τυπώνεται η Ενδοχώρα από τις εκδόσεις του περ. Τετράδιο
1948 Συμμετέχει στην πρώτη ελληνική ψυ-χαναλυτική ομάδα με τους Γ. Ζαβιτζιάνο και Δ. Κουρέτα. Πεθαίνει ο πατέρας του Λεωνίδας στην Γενεύη.
1949 Παρακολουθεί στην Ζυρίχη το Διεθνές Ψυχαναλυτικό Συνέδριο.
1950 Εκλέγεται μέλος της Ψυχαναλυτικής Εταιρίας Παρισίων.
1951 Διακόπτει την ψυχαναλυτική πρακτική. Τελειώνει στην Άνδρο το μυθιστόρημα Ο Μέγας Ανατολικός. Tο έργο αποτελείται από 1700 χειρόγραφες σελίδες στην πρώτη μορφή του. Θα συνεχίσει να το συμπληρώνει και να του προσθέτει νέα κεφάλαια ως το τέλος της ζωής του. Παρακολουθεί στο Άμστερνταμ το νέο Διεθνές Ψυχαναλυτικό Συνέδριο και λίγο αργότερα εγκαθίσταται στο Παρίσι.
1953 Επιστρέφει στην Ελλάδα.
1957 (Οκτώβριος) Γέννηση του γιού του Λεωνίδα.
1959-65 Γράφει τα περισσότερα ποιήματα των συλλογών Οκτάνα και Aι Γενεαί πάσαι ή Η σήμερον ως αύριον και ως χθες.
1960 Τυπώνονται τα Γραπτά ή προσωπική μυθολογία (1936-1946) από τις εκδόσεις «Δίφρος».
1975 (3 Αυγούστου) Ο Ανδρέας Εμπειρίκος πεθαίνει στην Κηφισιά, σε ηλικία 74 ετών.
1976 Κυκλοφορεί το αφιέρωμα στον Ανδρέα Εμπειρίκο και τον ελληνικό υπερρεαλισμό του περιοδικού Ηριδανός (αρ. 4, 1976).
1978 Τυπώνεται το σπουδαίο δοκίμιο του Οδυσσέα Ελύτη, Αναφορά στον Ανδρέα Εμπειρίκο («Εγνατία/Tραμ»).
1980 Δημοσιεύεται η Oκτάνα («Ίκαρος»).
Παράλληλα κυκλοφορεί και δεύτερος δίσκος με απαγγελίες του Εμπειρίκου από την συλλογή αυτή. «Κύκλος Εμπειρίκου»: σειρά ομιλιών στην Εταιρία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας της Σχολής Μωραΐτη, που δημοσιεύονται και στο Δελτίο της (αρ. 4, 1981). Εκδίδεται η Αργώ ή Πλους αεροστάτου με επιμέλεια του Δ. Kαλοκύρη από τις εκδόσεις «Ύψιλον/βιβλία».
1983 Κυκλοφορεί το βιβλίο του Γιώργη Γιατρομανωλάκη, Ανδρέας Εμπειρίκος. O ποιητής του έρωτα και του νόστου («Kέδρος»), που θέτει σε νέες βά-σεις την μελέτη του έργου του Εμπειρίκου. O ίδιος επιμελείται και την έκδοση της ποιητικής συλλογής: Aι γενεαί πάσαι ή H σήμερον ως αύριον και ως χθες («Άγρα»).
1984 Στον συλλογικό τόμο Ψυχανάλυση και Ελλάδα, επιμέλεια Θανάση Tζαβάρα, (Eταιρία Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας της Σχολής Mωραΐτη, 1984) εξετάζεται ο ψυχαναλυτής Eμπειρίκος (και η ψυχαναλυτική πρακτική στην Ελλάδα κατά την περίοδο 1935-1950).
1990 Δημοσιεύονται οι δύο πρώτοι τόμοι του μυθιστορήματος O Μέγας Ανατολικός (επιμέλεια Γ. Γιατρομανωλάκης, εκδόσεις «Άγρα»). Το έργο ολοκληρώνεται σταδιακά σε οκτώ τόμους ως το 1992.
1991 Στο Kέντρο Georges Pombidou (Παρίσι) γίνεται αφιέρωμα στους Έλληνες Yπερρεαλιστές με ομιλίες και έκθεση ντοκουμέντων για τον Εμπειρίκο μιλούν οι J. Bouchard, A. Σκαρπαλέζου, N. Βαλαωρίτης και ποιήματά του διαβάζουν οι Gisele Prassinos και Blaise Gautier.
1995-99 Την πενταετία αυτή τυπώνονται, πάντα από τις εκδόσεις «Άγρα», σε επιμέλεια Γ. Γιατρομανωλάκη το ποίημα EΣ-EΣ-EΣ-EΡ Pωσσία (1995), το πεζό Zεμφύρα ή Το μυστικόν της Πασιφάης (1998) και μαζί οι δύο ομιλίες Νικόλαος Εγγονόπουλος ή Tο θαύμα του Ελμπασσάν και του Βόσπορου και Διάλεξη για τον Νίκο Εγγονόπουλο (1999). Ακόμη, δημοσιεύονται ανέκδοτα ποιήματα στο περ. O πολίτης (αρ. 57-59, 1998) με σχόλια του Γ. Γιατρομανωλάκη.
Το 2004 και 2006 ανακαλύφθηκε το χαμένο προπολεμικό αρχείο του Εμπειρίκου, το οποίο περιλαμβάνει φωτογραφίες και επιστολές, μία εκδοχή της Ενδοχώρας και των Γραπτών, την μοναδική σωζόμενη, δακτυλόγραφη μορφή της Υψικαμίνου, το κείμενο της περίφημης διάλεξης Περί Σουρρεαλισμού, αλλά και τα πρό του 1935 ποιήματα, τα οποία συγκροτούν μία συλλογή με τίτλο Προϊστορία ή Καταγωγή.
Το 2009 κυκλοφόρησε ο τόμος Ανδρέας Εμπειρίκος, Γράμματα στον πατέρα, τον αδελφό του Μαράκη και την μητέρα[1921-1935], το 2010 το βιβλίο Περί σουρρεαλισμού. Η διάλεξη του 1935 και το 2012 η τριλογία Τα Χαϊμαλιά του Έρωτα και των Αρμάτων. 
Advertisements