The Great Utopia – μια ταινία για το χαμένο όνειρο

 

TheGreatUtopia-poster.jpgΗ μεγάλη ουτοπία είναι ένα ντοκιμαντέρ για το όνειρο μιας νέας κομουνιστικής κοινωνίας, που –θεωρητικά πάντα- πήρε μορφή στις αρχές του 20ου αιώνα στη Σοβιετική Ένωση. Σήμερα είναι γνωστό πια ότι το όνειρο κατέληξε σε εφιάλτη αλλά αυτό που ενδιαφέρει τον Φώτο Λαμπρινό είναι να παρουσιάσει μέσα από εικόνες της εποχής πως πραγματικά έγινε η οκτωβριανή επανάσταση σε ποιο βαθμό πραγματοποίησε κάποια ουτοπικά όνειρα και πως άρχισε να μεταμορφώνεται σε τραγωδία ενός λαού και ταυτόχρονα εφιάλτη ενός κόσμου που ονειρευόταν μια καλύτερη ζωή. Η ταινία ξεκινάει παρουσιάζοντας ένα πολύ σημαντικό ιστορικό στοιχείο που σκόπιμα παραμένει στο σκοτάδι: ότι η πραγματική επανάσταση δεν ήταν …Οκτωβριανή, η αληθινή εξέγερση έγινε μήνες πριν. Στην πραγματικότητα τον Οκτώβριο του 1917 και αφού είχε προηγηθεί τον Φεβρουάριο του 1917 λαϊκή εξέγερση, έγινε απλώς η κατάληψη της εξουσίας από τους μπολσεβίκους. Ακολούθησε ένας μακρύς εμφύλιος μέχρι την τελική επικράτησή τους. Αλλά αυτό είναι ένα μόνο από τις άπειρες προσπάθειες παραχάραξης της ιστορίας που έγιναν από τους πιστούς της επανάστασης – που παραμένουν το ίδιο άκαμπτοι, άτεγκτοι και φανατικοί όπως όλοι οι τυφλά θρησκευόμενοι έναν αιώνα μετά.

Την ταινία αξίζει να την δούμε έστω και μόνο για την …ουτοπική προσπάθεια του σκηνοθέτη να συμπυκνώσει μέσα σε μιάμιση ώρα το όνειρο ενός καλύτερου κόσμου. Ο σκηνοθέτης μέσα από την αφήγησή του που συνοδεύει τα φιλμ αρχείου προσπαθεί να δώσει μια αντικειμενική εικόνα της πρώτης επαναστατικής περιόδου από το 1917 μέχρι το 1934. Παρουσιάζει αρκετά στοιχεία χωρίς όμως να κουράζει τον θεατή, και διατηρεί μέσα από την αφήγησή του έναν στέρεο λόγο χωρίς να φορτίζει συναισθηματικά τις εικόνες που είναι έτσι κι αλλιώς εξαιρετικά φορτισμένες και κατατοπιστικές. Παρακολουθούμε το ξεκίνημα της επανάστασης μέσα από τη λαϊκή εξέγερση και τον τρόπο που οι μπολσεβίκοι του Λένιν αν και μειοψηφία στις πρώτες (και μοναδικές) ελεύθερες εκλογές που έγιναν ποτέ στη χώρα κατάφεραν να πάρουν την εξουσία και να μην την αφήσουν παρά μόνο στο τέλος του αιώνα. Το φιλμ συνεχίζεται με την στερέωση των «κόκκινων» στην εξουσία και τις πρώτες προσπάθειες επιβολής της δικτατορίας του προλεταριάτου. Ο σκηνοθέτης επιμένει ιδαίτερα στην πρώτη περίοδο, μέχρι το θάνατο του Λένιν και ακόμη περισσότερο στα πρωτοποριακά βήματα που έγιναν στο χώρο της τέχνης την δεκαετία του 1920. Δεν αφήνει απέξω βέβαια και τα λάθη της σοβιετικής εξουσίας κάποια από τα οποία ήταν εγκληματικά. Αλλά αυτή ήταν η περίοδος της ελπίδας. Τα πραγματικά εγκλήματα ακολούθησαν αμέσως μετά την αναρρίχηση του Στάλιν στο …θρόνο. Η ταινία σταματάει εκεί αφήνοντας μας με την γεύση του ανολοκλήρωτου αλλά έστω κι έτσι έχει ήδη παρουσιάσει αρκετά στον ανύποπτο αλλά και τον υποψιασμένο θεατή ώστε να μπορεί να καταλάβει ή έστω να υποθέσει τις αιτίες για τις κτηνωδίες που ακολούθησαν, στο όνομα πάντα της επανάστασης και του σοσιαλισμού. Δεν ήταν χωρίς επιτεύγματα, σίγουρα, η εποχή που παρουσιάζει η ταινία. Ουτοπικά ή όχι κάποια όνειρα έμοιαζαν να γίνονται πραγματικότητα. Όμως η ιστορία του κόσμου δεν άλλαξε απλά επαναλήφθηκε η γνωστή ιστορία: κατάληψη της εξουσίας από μια κάστα ανθρώπων και ποτέ πραγματικά από τον λαό. Όποιο όνομα κι αν είχε ως τώρα κάθε επανάσταση ή εξέγερση κατέληξε εκεί. Απλώς κάποιες μεγάλες μάχες όπως ο Ισπανικός Εμφύλιος πνίγηκαν στο αίμα και ποτέ δεν θα μάθουμε αν πραγματικά θα οδηγούσαν σε έναν δικαιότερο κόσμο.

Η ταινία θρηνεί για το χαμένο όνειρο αλλά ο θεατής γίνεται λίγο σοφότερος. Είναι κι αυτό κάτι.

Σκηνοθεσία: Φώτος Λαμπρινός

Διάρκεια: 132 λεπτά

τρέιλερ

http://odeon.gr/gr/?q=node/888

Γρηγόρης Παπαδογιάννης

Advertisements